Integrale aanpak verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed

Leerlab in de gemeente: ‘s Hertogenbosch 

Steeds meer gemeenten breiden hun duurzaamheidsaanpak voor maatschappelijk vastgoed uit met thema’s als klimaatadaptatie, circulariteit, gezondheid en biodiversiteit. Waar eerder de focus lag op energieverbruik en energielabels, groeit de behoefte aan een integrale benadering. Maar wat betekent zo’n integrale aanpak concreet? Welke thema’s neem je mee, hoe prioriteer je die, en hoe onderbouw je je keuzes inhoudelijk en financieel richting bestuur en raad? Ook vraagt dit om betere samenwerking binnen de organisatie en om eenduidige taal tussen gemeenten.

Dit leerlab ontwikkelt een integraal kader voor de verduurzaming van gemeentelijk maatschappelijk vastgoed, dat leidt tot emissiereductie en toekomstbestendig maatschappelijk vastgoed en aansluit bij diverse doelstellingen en beleidsvelden binnen gemeenten. Dit kader maakt integrale verduurzaming haalbaar en ondersteunt bij het maken van weloverwogen keuzes. Het stimuleert een brede aanpak van duurzaamheidsthema’s en benut koppelkansen binnen de opgave. Zo krijgen gemeenten concrete handvatten om verduurzaming integraal te benaderen en te verankeren in bestaand beleid en uitvoering. 

De activiteiten van dit leerlab richten zich op: 

  • Ontwerpen van integraal verduurzamingskader
  • Verkennen van thema’s als emissie, biodiversiteit, klimaat en circulariteit
  • In kaart brengen van beleidsvelden en duurzaamheidsambities
  • Creëren van systemisch inzicht in gebouwverduurzaming, met aansluiting op marktontwikkelingen
  • Experimenteren met integrale afwegingskaders
  • Organiseren van dialoog en besluitvorming over de integrale aanpak
  • Analyseren van haalbaarheid en impact; opstellen van business case


Eerste bijeenkomst leerpartners
Met veel enthousiasme zijn we gestart met het leerlab Integrale Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed bij de gemeente ’s‑Hertogenbosch. De eerste stap was het opstellen van de leervragen binnen de gemeente ’s‑Hertogenbosch. Deze leervragen zijn vervolgens getoetst en verder aangescherpt in een leerpartnerbijeenkomst op dinsdag 31 maart, samen met de verschillende aangesloten leerpartners.

Het leerlab heeft als doel om maatschappelijk vastgoed betaalbaar te houden, CO₂‑reductie te realiseren en een positieve impact op klimaat en leefomgeving te maken. Alle betrokken gemeenten zijn enthousiast om te werken aan een integrale aanpak voor de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Waar verduurzaming nu vaak vooral vanuit energie wordt benaderd, zien we gezamenlijke kansen om dit breder te trekken, met aandacht voor circulariteit, biodiversiteit en klimaatadaptatie, en met oog voor de gebruiker en het gebied.

We werken toe naar een integraal afweegkader dat per duurzaamheidsthema inzicht biedt in weging en prioritering. Ook de procesmatige kant en bestuurlijke borging krijgen een plek: hoe veranker je dit in beleid en hoe organiseer je een goede samenwerking tussen verschillende gemeentelijke beleidsvelden?

Binnenkort vindt een expertsessie plaats om aanvullende kennis en inzichten van deskundigen op te halen.

Andere leerlabs

Evaluatie aanpak en herziening opgave

Datagedreven werken aan een uitvoeringsplan

Versneld van plan naar uitvoering

Energiedelen: lokale opwek slim benutten