Leerlab in de gemeenten: Bergen op Zoom, Breda, Den Haag, Heemskerk, Heerde en HLT Samen (Hillegom-Lisse-Teylingen)
Veel gemeenten lopen tegen dezelfde uitdaging aan binnen de verduurzamingsopgave van maatschappelijk vastgoed: ze ontwikkelen een aanpak en gaan daarmee aan de slag zonder goed te monitoren wat het resultaat is en of dit nog past bij de gemeentelijke doelstellingen. Vaak ligt de focus bij de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed op de uitvoering van maatregelen die snel CO₂-reductie opleveren. Tegelijkertijd is er nog weinig aandacht voor het monitoren van de daadwerkelijke resultaten. Er ontbreekt een helder en gestructureerd proces om prestaties goed bij te houden en daarover te rapporteren. Daardoor is onvoldoende inzicht in wat de maatregelen daadwerkelijk hebben opgeleverd, of de huidige aanpak effectief is, en welke vervolgstappen nodig zijn om de doelstellingen te behalen. Dit maakt het lastig om te bepalen of de gemeente op koers ligt voor het behalen van haar eigen ambities en de juiste keuzes maakt.
Dit leerlab brengt zes gemeenten samen — Bergen op Zoom, Breda, Den Haag, Heemskerk, Heerde en HLT Samen (Hillegom-Lisse-Teylingen) — die gezamenlijk werken aan een praktisch en werkbaar proces voor monitoring, evaluatie en herijking van de verduurzamingsopgave van maatschappelijk vastgoed. Deze opzet wijkt af van de andere leerlabs, waar één gemeente de trekkersrol heeft en leerpartners meer als sparringpartner voor de opgave worden gevraagd.
Er wordt gewerkt aan drie kennisproducten:
- Een monitoringsmodel dat gemeenten helpt de voortgang van verduurzaming structureel bij te houden op gebouw- en portefeuilleniveau;
- Een evaluatiemethodiek die inzichtelijk maakt of de verduurzamingsaanpak effectief is en waar bijsturing nodig is
- Een werkwijze waarmee gemeenten de verduurzamingsopgave periodiek kunnen herijken op basis van evaluatieresultaten en gewijzigde omstandigheden.
Daarbij gaat het niet alleen om energiebesparing en financiën, maar ook om bredere indicatoren zoals circulariteit en toekomstbestendigheid. Bijzondere aandacht gaat uit naar toegankelijke rapportages voor college en raad, en naar de structurele betrokkenheid van bestuurders bij monitoring, evaluatie én herijking.
De activiteiten van dit leerlab richten zich op:
- Inventarisatie van succesvolle voorbeelden;
- Inzicht in resultaten: budget, energieverbruik, CO₂, duurzaamheid en gebouwkenmerken;
- Analyse van bestaande tools en methodieken;
- Randvoorwaarden voor effectieve evaluatie en bijsturing ontwerpen;
- Rapportage en communicatie richting college en raad;
- Herijking van de bestaande verduurzamingsopgave;
- Toepassen in de praktijk: eigen actieplan uitwerken.
Update: tweede sessie leerpartners (13 mei 2026)
Op 13 mei 2026 kwamen de leerpartners voor de tweede keer bijeen. De bijeenkomst stond in het teken van de doorontwikkeling van de dynamische leeragenda en het bespreken van de eerste aanzet van de kennisproducten.
Nu de leeragenda en kennisproducten concreter worden, komen er ook nieuwe vragen naar boven. Waar willen we eigenlijk op sturen en welke doelen stellen we centraal? Zijn er al methodieken beschikbaar voor einddoelen die aansluiten bij bestaande wet- en regelgeving? Hoe gaan we om met gaten in de data, en wat doe je als informatie ontbreekt of onbetrouwbaar is? En hoe vaak evalueer je eigenlijk en stuur je bij? Jaarlijks, of vaker? Het leerlab verkent deze vragen samen met de leerpartners en experts. De experts komen op 21 mei voor het eerst bijeen, om gezamenlijk op basis van de leeragenda concrete stappen te nemen in de ontwikkeling van de producten.